Năm năm sau COVID-19, đạo diễn Nguyễn Đức Đệ cùng ekip trở lại tìm những bác sĩ, tình nguyện viên và các gia đình từng mất người thân để thực hiện bộ phim tài liệu 3 tập VTV Đặc biệt Khi nước mắt dừng lại. Chia sẻ với phóng viên Thời báo VTV về quá trình làm phim, ông kể về cái ôm của một em nhỏ mồ côi, hành trình lần tìm nhân vật và khoảng lùi thời gian giúp ekip lắng nghe những điều chưa kịp nói.
Cái ôm và tiếng gọi “ba”
Có lần, đạo diễn Nguyễn Đức Đệ đang quay một em bé thì em chạy tới ôm chặt lấy ông, liên tục gọi “ba” và không chịu buông. Ông cho biết khoảnh khắc ấy khiến mình gần như bật khóc.
Đó cũng là hình ảnh ám ảnh ông nhất trong những lần gặp lại nhân vật: những đứa trẻ mất cả cha lẫn mẹ vì đại dịch. Các em vẫn lớn lên từng ngày, mang theo những khoảng trống tình cảm không ai bù đắp trọn vẹn. Xã hội và cộng đồng đã chung tay giúp đỡ, song trong sinh hoạt thường nhật vẫn thấy những thiếu hụt mà sự hỗ trợ bên ngoài khó lấp đầy.
Từ trải nghiệm đó, đạo diễn Nguyễn Đức Đệ cho rằng những người có cuộc sống tốt hơn cần làm nhiều hơn để đồng hành, bù đắp và che chở cho các em trước những khó khăn phía trước. Điều các em cần không chỉ là vật chất, mà còn là tình yêu thương, sự quan tâm bền bỉ và một môi trường đủ an toàn để trưởng thành.
Một câu hỏi đi cùng 5 năm
Bộ phim bắt đầu từ câu hỏi ông luôn mang theo: những người từng trải qua biến cố lớn của đại dịch nay sống ra sao?
Trong thời gian dịch bệnh, ông tham gia thực hiện nhiều phim tài liệu và phóng sự tại tâm dịch TP Hồ Chí Minh cùng một số tỉnh phía Nam. Khi đó, ekip chủ yếu ghi lại những gì diễn ra trước mắt. Năm năm sau, ông muốn gặp lại các nhân vật cũ: bác sĩ, tình nguyện viên, những người từng đứng trước lằn ranh sinh tử rồi trở về, và các gia đình mất người thân vì COVID-19.
Lần tìm nhân vật và sự tin tưởng
Thời gian bấm máy không quá dài, nhưng việc tìm lại nhân vật tốn nhiều công sức. Ekip phải lần theo số điện thoại cũ và những mối liên hệ từ trước. Sau 5 năm, mỗi người đã có một hoàn cảnh, một cuộc sống khác.
Theo đạo diễn Nguyễn Đức Đệ, phim hoàn thành được nhờ sự tin tưởng và giúp đỡ của các nhân vật, cũng như những người đã có thời gian dài gắn bó với ekip. Ông coi mỗi nhân vật như một người bạn. Khi nghe họ chia sẻ, ông không còn thấy mình chỉ là người đứng ngoài ghi nhận mà như được cùng họ nhìn lại những gì đã qua.
Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ tin rằng các nhân vật cũng muốn kể lại hành trình của mình. Họ không muốn khơi lại nỗi đau, mà muốn nhắn gửi khán giả rằng dù hoàn cảnh khó khăn đến đâu, con người vẫn có thể bước tiếp nhờ tình người, sự gắn bó và những tấm lòng lương thiện.
Khoảng lùi để lắng nghe
Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ nhớ lại, 5 năm trước ekip gần như không có thời gian nghĩ về cảm xúc của chính mình vì có quá nhiều điều cần ghi nhận và diễn biến liên tục. Lần này, khi trở lại những không gian cũ và gặp lại người xưa, ông có độ lùi cần thiết để nghe sâu và kỹ hơn, kể cả những câu chuyện trước đây chưa có dịp hoặc chưa đủ điều kiện để lắng nghe.
Vì thế, ekip muốn tìm hiểu điều ẩn sau mỗi nhân vật: những cảm xúc chưa gọi thành tên, những tổn thương vẫn còn đó, những thay đổi trong cuộc sống và cách mỗi người tự tìm đường đi tiếp. Theo ông, bộ phim không chỉ kể lại một giai đoạn đã qua mà muốn nói về con người và những gì còn ở lại sau biến cố.
Khi nước mắt dừng lại, đời sống vẫn tiếp tục
Đạo diễn hy vọng khán giả không chỉ nhớ lại một quá khứ đau thương mà còn thấy cách con người đã sống, đã vượt qua và tiếp tục cuộc đời suốt 5 năm sau biến cố. Mỗi người đối diện mất mát theo một cách riêng. Có nỗi đau không thể biến mất, có khoảng trống không thể lấp đầy, nhưng con người vẫn tìm cách thích nghi, chăm sóc nhau và dựng lại cuộc sống.
Với ông, nhan đề Khi nước mắt dừng lại không có nghĩa đau thương đã khép lại. Đó là lúc con người học cách sống cùng những gì đã mất, tìm điểm tựa nơi những người xung quanh và bước tiếp về phía trước.
